„Nastolatki” - Raport z ogólnopolskiego badania dzieci i rodziców NASK 2025

Zachęcamy rodziców do zapoznania się z najnowszą edycją badania NASK – „Nastolatki”, które pokazuje, jak naprawdę wygląda życie młodych ludzi w sieci. Okazuje się, że to, co rodzice wiedzą o aktywności swoich dzieci w sieci, jest dalekie od tego, co naprawdę ich dzieci tam poczynają.

Poniżej kilka wstępnych zagadnień z raportu:

W jakim wieku polskie dzieci zaczynają cyfrową przygodę?

Aż 4 na 10 dzieci jeszcze przed 9. urodzinami ma swój własny telefon z dostępem do sieci. Kolejne pokolenia coraz szybciej wchodzą do świata online, 45% uczniów i uczennic
z najmłodszej badanej grupy, czyli z klas 7–8 miało swój pierwszy smartfon przed 9. rokiem życia.

Ile czasu młodzież spędza w internecie?

5 godzin dziennie bez jednej minuty w dni powszednie, a w weekendy 5 godzin i 16 minut.

Czy rodzice wiedzą, ile czasu dzieci są w sieci?

I tak, i nie. W tygodniu rodzice w swoich szacunkach zaniżają czas spędzany przez dzieci online o ponad godzinę. Ale w weekend różnica między wskazaniami nastolatków i dorosłych wynosi tylko 21 minut. Czyli rodzice widzą i wiedzą, że w dni wolne młodzież jest zanurzona w sieci przez prawie 5 godzin.

Czy smartfonowi grozi detronizacja?

Nie widać konkurencji. Król jest jeden. 93% nastolatków korzysta z internetu przez telefon. Smartfon to najważniejsze urządzenie w ich życiu online. Laptopy i tablety tracą na znaczeniu – ich użycie spadło odpowiednio z 58% do 36% i z 17% do 6% w ciągu ostatnich lat.

Do czego młodym internet?

Zależy kogo pytamy. Dziewczęta wchodzą – dla kontaktów (62%), chłopcy – dla gier (70%), prawie wszyscy dla muzyki – słucha jej 77% dziewcząt i 63% chłopców.

Jak internet wspiera nastolatki w nauce?

Co czwarty nastolatek wykorzystuje internet do odrabiania lekcji, poszerzania zainteresowań.

Aż 70% nastolatków korzysta z programów opartych na sztucznej inteligencji, także jako pomocy w edukacji. W 2024 r. tylko 23% nastolatków wskazało Wikipedię jako źródło do nauki, w porównaniu do 76% w 2018 r. Popularność wyszukiwarki Google spadła z 63% (2018 r.) do 45% (2024 r.), podczas gdy YouTube utrzymuje wysoką pozycję. Młodzież 2024 lubi szybkie i sprawdzone rozwiązania.

Które media społecznościowe są na czasie?

To zależy. To dziewczęta napędzają media społecznościowe – spędzają tam niemal godzinę więcej niż chłopcy, czyli uwaga 3 godziny i 49 minut dziennie, częściej też wybierają Pinterest, Instagram, Snapchat, TikTok oraz Messenger. Chłopcy eksplorują Discord, YouTube i Twitch. Rodzice nadal myślą, że przede wszystkim znajdą nastolatki na Facebooku.

Co z cyberprzemocą?

Właściwie bez zmian. Co trzeci nastolatek spotyka się z przemocą online – a skala złych doświadczeń poraża. Nasze dzieci milczą (47% nic nie zrobiło z cyfrową agresją) i znoszą: wyzywanie (29%), ośmieszanie (19%), poniżanie (18%) i straszenie (13%). Rodzice
(w znaczących 66%) mają złudne przekonanie, że dziecko przyjdzie do nich po pomoc. Czyżby granica między przemocą a codziennym doświadczeniem online zaczynała się zacierać, skoro aż 17% młodzieży nie potrafi stwierdzić, czy jej doświadczyło, czy nie?

Czy spotkasz się ze mną w realu?

Na podjęcie bezpośrednich kontaktów z nieznajomymi osobami dorosłymi poznanymi
w internecie zdecydował się co dziewiąty nastolatek (11%). Jednak uwaga, gdy już się spotykają,  to co czwarty lub czwarta zachowuje tę informację tylko dla siebie.

Czy przesyłanie nudesów to norma?

Tak, częściej niż co czwarty współczesny nastolatek otrzymał czyjeś nagie lub półnagie zdjęcia. Zjawisko pozostaje niewidoczne dla rodziców, oni po prostu o tym nie wiedzą – czterokrotnie rzadziej deklarują, że taki fakt mógł zaistnieć! Otrzymanie materiałów wizualnych epatujących nagością potwierdza co siódmy (16%) trzynastolatek lub trzynastolatka. W szkołach ponadpodstawowych (klasa 2) odbiorcą lub odbiorczynią takich treści był już częściej niż co trzeci nastolatek – 37%.

Założymy się, że nie zrobisz, a może…?

Moda na challenge nie minęła. Szczególnie wśród chłopców – 33% brało udział w 1 lub większej liczbie internetowych wyzwań na przestrzeni ostatniego roku. Rodzice widzą to inaczej: tylko 11% dostrzega udział swojego dziecka w podobnych praktykach, choć przyznaje się do niego 26% nastolatków.

Zarówno dziewczęta jak i chłopcy nadal oglądają patostreamy - materiały wideo transmitowane na żywo w internecie, w których prezentowane są treści wulgarne, obsceniczne, szokujące lub brutalne. Średnio co czwarty nastolatek (22%) przyznał, że co najmniej raz widział takie treści.

Kiedy następuje pierwszy kontakt z pornografią?

Coraz wcześniej. Średni wiek inicjacji to 11 lat i 3 miesiące. Wśród nastolatków, które zetknęły się z takimi treściami, 1 na 3 ogląda je często (15% codziennie, 18% raz lub kilka razy w tygodniu).

Czy kontrola rodzicielska dostępu do pornografii to fakt czy mit?

Mit – rodzice w większości deklarują, że kontrolują dostęp do takich treści (58%). Niestety, tylko 18% nastolatków potwierdza, że rzeczywiście odczuwa skuteczny nadzór.

Zasady, ale jakie zasady?

Rodzicom wydaje się, że ustalają zasady bezpiecznego korzystania z internetu i monitorują internetową aktywność swoich dzieci. Twierdzi tak 57% opiekunów. Niestety, potwierdza to tylko co piaty nastolatek (21%). To statystyczna przepaść między deklaracjami rodziców
a percepcją młodych.

Czy nastolatek potrafi się rozstać z telefonem – choćby na chwilę?

Z badań wynika, że niemal co trzeci nastolatek (31%) ma z tym trudność, a 5 na 100 (5%) – duży problem – pokazuje nam to tzw. wskaźnik PUI, czyli problematycznego użytkowania internetu. Ponad połowa uczniów i uczennic widzi potrzebę ograniczenia korzystania
z telefonu (55%) oraz przyznaje, że używa go dłużej niż planowała (52%). Co czwarty nastolatek odczuwa fizyczne i emocjonalne skutki nadmiernego używania smartfona.

Czy multiskreening przejmuje kontrolę?

Młody człowiek skroluje podczas jedzenia (55%), zasypiania (50%), nauki (45%), oglądania tv (43%), a nawet rozmowy z rówieśnikami (33%) i z rodzicami (17%). Aż 58% nastolatków, w tym 66% dziewcząt, deklaruje częste lub stałe korzystanie z internetu równolegle z innymi czynnościami.

Czy nastolatki wiedzą, co potrafi AI… i jakie zagrożenia za tym stoją?

Dzieci coraz częściej korzystają z narzędzi opartych na sztucznej inteligencji – od generowania grafik po pisanie tekstów. Jednak świadomość pojęcia „deepfake”, czyli wygenerowanego lub zmanipulowanego przez sztuczną inteligencję obrazu, treści dźwiękowej lub treści wideo przypominającego istniejące osoby, przedmioty, miejsca, podmioty lub zdarzenia, a które odbiorca mógłby niesłusznie uznać za autentyczne lub prawdziwe, wśród nastolatków pozostaje zaskakująco niska – aż 63% badanych przyznało, że nie zna tego terminu.

Internet jest już integralną częścią życia młodzieży, ale to dorośli muszą pomagać im
w bezpiecznym korzystaniu z zasobów cyfrowego świata. To ważna i dająca do myślenia publikacja. Zapraszamy do lektury raportu na stronie: 

https://www.nask.pl/aktualnosci/co-dzieci-robia-w-sieci-nowy-raport-nastolatki

    Opracowała: Małgorzata Mikrut